Rubin-telescoop vindt voorbij Pluto een ijswereld die de zesde dwergplaneet kan worden

Het Vera C. Rubin Observatory in Chili heeft een hemellichaam ontdekt dat mogelijk een nieuwe dwergplaneet is. Het object kreeg van het Minor Planet Center van de Internationale Astronomische Unie de voorlopige naam 2026 ED138 en cirkelt voorbij de baan van Pluto rond de zon, meldt de Amerikaanse wetenschapsfinancier NSF, die het observatorium samen met het Amerikaanse ministerie van Energie betaalt. VRT NWS en La Libre brachten het nieuws donderdag op basis van de aankondiging van het observatorium.

De ontdekker is astrofysicus Matthew Holman van het Harvard & Smithsonian Center for Astrophysics. Volgens de University of Washington liet hij op 13 oktober gegevens die Rubin eerder dit jaar verzamelde door een zoekprogramma lopen dat hij met een collega schreef en dat miljarden detecties van bewegende objecten met elkaar vergelijkt. De helderheid en de afstand verraadden meteen dat het om een groot object ging. Holman vertelde dat hij eerst ongelovig was en controleerde of hij of de code zich niet vergist had. UW-astronoom Mario Jurić vond daarna nog twintig waarnemingen vanaf maart, en in archiefbeelden van andere telescopen is ED138 terug te vinden tot 2016, waardoor de baan over meer dan tien jaar gereconstrueerd kon worden.

ED138 staat nu op ongeveer 46 astronomische eenheden van de zon, één eenheid is de gemiddelde afstand tussen aarde en zon, net geen 150 miljoen kilometer. Pluto draait gemiddeld op 40 eenheden. Op basis van afstand, helderheid en vermoedelijke weerkaatsing schat het team de diameter op 600 tot 1.500 kilometer, groot genoeg om door de eigen zwaartekracht rond te zijn. Jurić spreekt volgens de University of Washington van het grootste object voorbij Neptunus dat in zowat twintig jaar gevonden is. Volgens de NSF lag het zo lang verborgen omdat het in een drukke strook van de Melkweg staat, tussen miljoenen sterren.

Een dwergplaneet is ED138 nog niet. Daarvoor zijn bijkomende waarnemingen met andere telescopen nodig die de exacte grootte en vorm vastleggen. Lukt dat, dan komt het object naast Pluto, Ceres, Eris, Haumea en Makemake, de vijf dwergplaneten die de IAU tot nu toe erkent. De laatste erkenning dateert volgens VRT NWS van 2008. Rubin zal de zuidelijke hemel tien jaar lang telkens opnieuw in beeld brengen, zodat er volgens Holman nog meer van zulke werelden kunnen opduiken.