Leuvens rioolwater verraadde een parvovirusgolf een jaar voor het officiële alarm, dankzij een brede virusscan

Onderzoekers van het Rega Instituut van KU Leuven hebben een techniek uitgewerkt om in rioolwater honderden virussen tegelijk op te sporen. Tot nu toe zocht rioolwatermonitoring telkens gericht naar een beperkt aantal virussen waarvan men al vermoedde dat ze rondgingen, legt viroloog Jelle Matthijnssens uit aan VRT NWS. De nieuwe aanpak vist eerst selectief het genetisch materiaal van virussen uit een staal, waardoor ook virussen in lage concentraties en zelfs varianten van eenzelfde virus zichtbaar worden, meldt de universiteit. Het onderzoek verscheen in het vakblad Nature Water.

Het team onderzocht ruim tweeënhalf jaar lang elke week afvalwater uit een zuiveringsstation van Aquafin in Leuven, dat het water van zowat 120.000 inwoners verwerkt. Volgens de publicatie gaat het om 127 stalen over 31 maanden. Daarin vonden de onderzoekers samen 339 virussoorten en 715 virusstammen, onder meer rota-, noro- en adenovirussen, maar ook virussen waarop niet standaard getest wordt. Sommige virussen pieken in de winter en de lente, andere in de zomer. Voor het rotavirus liep het signaal in het rioolwater doorgaans ongeveer een week voor op de klinische cijfers.

Het opvallendste voorbeeld is het parvovirus B19. Al in april 2023 zag het team een duidelijke toename in het Leuvense afvalwater, terwijl de Belgische gezondheidsautoriteiten pas meer dan een jaar later officieel alarm sloegen. Bij jonge kinderen veroorzaakt het virus vaak huiduitslag, maar voor zwangere vrouwen kan het gevaarlijk zijn, zegt Matthijnssens aan VRT NWS. In de zomer van 2024 werden veel zwangere vrouwen met complicaties in het ziekenhuis opgenomen. Volgens hem had de methode ook bij de start van de coronapandemie wellicht vroeger een signaal gegeven.

Inwoners hoeven zich over de grote aantallen virussen geen zorgen te maken: mensen raken geregeld besmet met virussen die hen niet ziek maken maar wel in het afvalwater opduiken, benadrukt de viroloog. De techniek is bedoeld als aanvulling op de bestaande ziektebewaking, niet als vervanging, en een signaal vraagt altijd klinische opvolging, schrijft KU Leuven. De studie steunt op één zuiveringsstation in één stad. Het team wil de methode nu in andere installaties testen en nagaan of een bijna realtime opvolging op meerdere plaatsen in België haalbaar is.