Strijd om de Poolse grondwetsrechters ontspoort: hofvoorzitter opzijgezet, Nawrocki breekt zijn reis af
Een rechter die onder de regering-Tusk werd aangesteld, schorste voorzitter Swieczkowski; het hof spreekt van een staatsgreep en de president trok 's nachts zelf naar het gebouw.
In Warschau is de jarenlange strijd om het Grondwettelijk Hof vrijdag uitgemond in een acute crisis. Rechter Anna Korwin-Piotrowska, een van de rechters die onder de huidige regering werden aangesteld, kondigde aan dat hofvoorzitter Bogdan Swieczkowski geschorst is, meldt VRT NWS. Het hof zelf ontkende dat op zijn officiële X-account en sprak van een staatsgreep. Volgens die lezing kan Korwin-Piotrowska de voorzitter niet vervangen, omdat ze haar eed nooit bij de president heeft afgelegd, schrijft La Libre op basis van persbureau AFP. De website van het hof was vrijdagavond niet bereikbaar.
Rond het gebouw hielden tientallen oproeragenten aanhangers van de oppositiepartij PiS op afstand, die al weken betogen voor de rechters die hun partij destijds benoemde. Volgens HLN pakte de politie drie mensen op die het terrein probeerden binnen te dringen. La DH meldt dat betogers de hekken forceerden, maar niet voorbij de agenten raakten. Premier Donald Tusk verdedigde het optreden op X: het herstel van de rechtsstaat vraagt volgens hem een vastberaden aanpak. Justitieminister Waldemar Zurek vraagt de opheffing van de immuniteit van Swieczkowski en diens adjunct, aldus La DH.
President Karol Nawrocki, die politiek dicht bij PiS staat, keerde boven Spanje om terwijl hij op weg was naar een officieel bezoek aan Senegal. Na een gesprek met de eerste voorzitter van het Hooggerechtshof trok hij in de nacht naar het hof, waar hij zich volgens La DH in een chaotische drukte een weg baande door een cordon agenten met schilden en helmen. Zijn kabinetschef bevestigde op X dat de president binnen was, meldt La Libre. De Morgen bericht over een fysieke confrontatie tussen de president en rechters, waarna de politie tussenbeide kwam.
Het conflict gaat terug op de PiS-regering, die het hof tussen 2015 en 2023 volgens critici met loyale rechters bevolkte; de Europese Unie hekelde herhaaldelijk dat de instelling te afhankelijk was van de politiek. Tusk belooft sinds zijn terugkeer in 2023 die toestand recht te zetten, maar Nawrocki blokkeert de benoeming van nieuwe rechters: eerder dit jaar weigerde hij bij vier van de zes nieuwe rechters de eed af te nemen, herinnert VRT NWS.