Leuvense onderzoekers zien in de hersenen van winterslapende hamsters alzheimerachtige veranderingen die bij het ontwaken weer verdwijnen
Het team van VIB en KU Leuven bouwde de eerste atlas, cel per cel, van een brein in winterslaap en stelt die open voor onderzoekers wereldwijd.
Onderzoekers van het Vlaams Instituut voor Biotechnologie (VIB) en KU Leuven hebben in de hersenen van goudhamsters in winterslaap veranderingen gevonden die sterk lijken op wat er bij de ziekte van Alzheimer gebeurt. Het grote verschil: bij de hamsters zijn ze tijdelijk en richten ze geen schade aan. De studie verscheen in Science Advances, meldt het VIB, en werd deze week ook door VRT NWS belicht.
Het team volgde de genactiviteit in de hippocampus, een hersengebied dat belangrijk is voor het geheugen, in verschillende fases van de winterslaap en vergeleek die met gegevens van alzheimerpatiënten. De grootste veranderingen zagen ze in de microglia, de immuuncellen van de hersenen, die ontstekingsprocessen opstarten die op die bij alzheimer lijken. Ook het eiwit tau krijgt tijdens de winterslaap meer fosfaatgroepen, zoals bij de ziekte, maar keert terug naar zijn normale vorm wanneer de dieren ontwaken. Daarnaast veranderen de verbindingen tussen hersencellen van structuur: uit eerder werk van het team bleek al dat hamsters die synapsen afbouwen om energie te sparen en ze binnen enkele uren na het ontwaken herstellen.
Volgens de onderzoekers, onder wie professor Patrik Verstreken en onderzoeker Pablo Largo-Barrientos, kunnen sommige vroege celveranderingen die met alzheimer in verband worden gebracht dus ook deel uitmaken van een natuurlijke aanpassing, die de hersenen mogelijk zelfs beschermt. De volgende stap is uitzoeken welke van die veranderingen er echt toe doen in zieke hersenen. Een behandeling is niet in zicht. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie leven wereldwijd 55 miljoen mensen met dementie, van wie ongeveer twee op de drie met alzheimer.